Wyłącznik nadprądowy Airpax IPA/CPA (260)
Seria 260 zabezpiecza obwody kabiny maszynisty pojazdów szynowych. Mechanizm trip-free wyzwala aparat także przy przytrzymanej dźwigni, więc obsługa nie utrzyma zamkniętych styków w czasie zwarcia. Rodzina obejmuje warianty IPA, CPA i NPA w wykonaniach od jednego do trzech biegunów, w konfiguracji szeregowej albo szeregowej ze stykiem pomocniczym.
Prądy 0,050–30 A przy 65 V DC i 240 V AC 50/60 Hz, a przy 250 V AC 400 Hz — 0,050–15 A. Wytrzymałość dielektryczna 3000 V AC przez 60 s. Charakterystyka stała od -40 do +85 °C.
Wariant IPA zachowuje odstępy izolacyjne wg IEC 601 dla urządzeń medycznych i IEC 950 dla informatycznych oraz VDE 0804/0805. Aprobaty: UL 1077, CSA C22.2-235, TÜV VDE 0642 (EN 60934), CE; CCC w trakcie.
Cechy główne:
- Warianty IPA, CPA i NPA w wykonaniach od jednego do trzech biegunów
- Prądy 0,050–30 A przy 65 V DC i 240 V AC 50/60 Hz; 0,050–15 A przy 250 V AC 400 Hz
- Mechanizm trip-free — wyzwolenie także przy przytrzymanej dźwigni
- Wytrzymałość dielektryczna 3000 V AC przez 60 s
- Charakterystyka stała od -40 do +85 °C
- Wariant IPA z odstępami izolacyjnymi wg IEC 601 i IEC 950 oraz VDE 0804/0805
Jak działa wyłącznik hydrauliczno-magnetyczny (HMCB)
Dwa sposoby mierzenia prądu
Wyłącznik termiczny wyzwala się, gdy element bimetalowy — warstwa dwóch lub trzech metali, po stronie o niskiej rozszerzalności zwykle inwar, w środku miedź albo nikiel — wygnie się po nagrzaniu do ustalonej temperatury. Nagrzewa go prąd obciążenia przez straty I²R, ale tak samo nagrzewa go i chłodzi wszystko, co dzieje się wokół. Wyłącznik hydrauliczno-magnetyczny mierzy prąd wprost: cewka połączona szeregowo z obwodem wytwarza strumień magnetyczny, który przesuwa ruchomy rdzeń w rurce.
Przebieg zadziałania
Do 100% prądu znamionowego rdzeń stoi, trzymany sprężyną, styki pozostają zamknięte. Przy 100–125% strumień przesuwa rdzeń wbrew sile sprężyny, aż ten oprze się o rdzeń biegunowy. Ruch rdzenia zwiększa strumień w obwodzie magnetycznym, jarzma obracają się z pozycji spoczynkowej i wyzwalają sworzeń, który odblokowuje składany łącznik mechanizmu — styki się rozwierają. Prędkość ruchu rdzenia kontroluje płyn silikonowy wypełniający rurkę; lepkość płynu wyznacza krzywą zwłoki. Przy zwarciu strumień jest na tyle silny, że aparat zadziała natychmiast, bez ruchu rdzenia opóźniającego; charakterystyki stosowane do ochrony urządzeń według norm UL dają zadziałanie natychmiastowe powyżej 600% prądu znamionowego.
Skąd bierze się niezależność od temperatury
Wyłącznik termiczny do wyzwolenia potrzebuje wzrostu temperatury swojego elementu, więc z natury reaguje na temperaturę otoczenia. Ten sam aparat o prądzie znamionowym 10 A zadziała już przy 7 A w miejscu gorącym, a dopiero przy 13 A w chłodnym. Producent urządzenia, który nie wie, dokąd trafi jego wyrób, nadrabia to doborem: w gorącym otoczeniu zawyża prąd znamionowy, żeby uniknąć niepożądanych wyzwoleń, w zimnym godzi się na dłuższy czas zadziałania — w obu kierunkach kosztem ochrony. Kompensacja dodatkowym elementem termicznym problemu nie usuwa. Aparat hydrauliczno-magnetyczny tego ograniczenia nie ma: utrzymuje wartości znamionowe i charakterystykę zadziałania od −40 do +85 °C, bez obniżania obciążalności.
Co z tego wynika przy projektowaniu
Prąd znamionowy bierze się z prądu obciążenia i przekroju przewodu, bez tabeli współczynników temperaturowych. Cewkę można nawinąć na dokładną wartość prądu, a przy obciążeniach o dużym prądzie rozruchowym dołożyć elementy tłumiące strumień: stalową płytę bocznikową na szczycie cewki albo koło inercyjne na zworze, które fizycznie hamuje jej ruch w pierwszych chwilach rozruchu. Zdalne wyłączanie realizuje wyzwalacz przekaźnikowy albo cewka napięciowa, a styk pomocniczy mieści się w tej samej obudowie — wyłącznik termiczny wymaga do tego osobnego modułu o połowie szerokości. Przeciwwaga zwory ogranicza reakcję mechanizmu na wstrząsy.
Zakres rodziny Airpax
Prądy od 0,1 do 1200 A, napięcia do 600 V AC i 300 V DC, wykonania na prąd stały oraz na 50/60 Hz i 400 Hz. Dopuszczenia UL 489, UL 1077 i EN 60947-2, w tym wykonania na rynek kolejowy.
Źródło: Sensata Technologies, biała księga WP-00019 „Jak temperatura otoczenia wpływa na wyłączniki hydrauliczno-magnetyczne oraz wyłączniki termiczne”, kwiecień 2024; karta przeglądowa rodziny Airpax (sensata-airpax-hydraulic-magnetic-circuit-breaker-line-card.pdf).
Występuje w obszarach
Normy deklarowane
Dopuszczenia i certyfikaty
Dopuszczenie strony trzeciej dla rynku, na którym obowiązuje. Numer certyfikatu potwierdza karta albo świadectwo producenta. Zapis z linkiem prowadzi do opisu: kto wydaje, co dowodzi, gdzie sprawdzić.
Metody i warunki badań
Metoda badania nie jest deklaracją zgodności wyrobu — określa, w jaki sposób parametr sprawdzono. Zapis z linkiem prowadzi do opisu metody i jej ostrości.
