Rozjazdy i napędy zwrotnicowe – komponenty

Napęd zwrotnicowy przestawia iglice i — co ważniejsze — potwierdza ich położenie. W obudowie napędu pracuje silnik z przekładnią, urządzenia kontrolne i blokujące iglice oraz cięgna kontrolne, których stan trafia do nastawni; napęd rozpruwalny trzyma iglicę z siłą do 80 kN, nierozpruwalny 250 kN. Rozjazdy dużych prędkości o promieniach rzędu 1200 m mają kilka napędów pracujących równolegle i ruchome dzioby krzyżownic z własnym napędem. Każdy napęd musi dać się przestawić ręcznie korbą, a przycisk manipulatora na pulpicie trzeba trzymać co najmniej 2 s.

Rozjazd stoi na zewnątrz, w torze, pod obciążeniem od przejeżdżających pociągów i w pełnym zakresie pogody. Zimą iglice zamarzają — dlatego rozjazdy mają elektryczne ogrzewanie drutem oporowym na opornicach, zasilane z punktów LPN i załączane w cyklu. Obwód zwrotnicowy jest izolowany elektrycznie (ściąg iglicowy z izolacją), a prąd napędów jest kontrolowany amperomierzem na pulpicie nastawni — po prądzie widać, czy napęd pracuje.

W tym obszarze pracują: enkodery absolutne do kontroli położenia napędu i dziobów krzyżownic, przekaźniki sygnałowe kontroli iglic, przekaźniki półprzewodnikowe nawrotne do silników napędów i przekaźniki do grzałek z kontrolą obciążenia, przetworniki prądu napędu, ograniczniki przepięć obwodów sterowania i kontroli, złączki, puszki światłowodowe, obudowy zewnętrzne o podwyższonej odporności.

Kryteria doboru — Rozjazdy i napędy zwrotnicowe

Kryteria doboru w tym obszarze:

• Kontrola położenia jako funkcja bezpieczeństwa — sygnał „iglica dolegająca" decyduje o sygnale zezwalającym; enkodery i przekaźniki w tym torze z redundancją i wymuszonym prowadzeniem styków; dla elektroniki poziom SIL.
• Środowisko toru — drgania i udary od przejeżdżających pociągów, woda, lód, sól, pył hamulcowy; obudowa napędu nie jest szczelna jak szafa — aparatura z odpowiednim IP i zakresem temperatur.
• Napęd nawrotny — silnik zmienia kierunek przy każdym przestawieniu; przekaźniki półprzewodnikowe nawrotne dobierane do prądu rozruchu i blokady, z zabezpieczeniem przed jednoczesnym załączeniem obu kierunków.
• Ogrzewanie — grzałki oporowe o dużej mocy załączane cyklicznie; kontrola prądu każdej sekcji wykrywa przepaloną grzałkę, zanim iglica zamarznie.
• Pomiar prądu napędu — kontrola pracy i wykrywanie blokady mechanicznej po przebiegu prądu; przetwornik dobrany do prądu rozruchu, nie tylko roboczego.
• Ochrona przepięciowa — kable sterowania i kontroli biegną w torze obok prądu trakcyjnego; SPD na obwodach sterowania i sygnałowych, separacja galwaniczna.
• Odporność na sabotaż i błąd obsługi — zamknięcia nastawcze, blokady, zamki; aparatura kontrolna w obudowie napędu bez dostępu z zewnątrz.